Wspomnienia z Sesji Krajoznawczej\u00a0z okazji 100-ej rocznicy \u015bmierci i Roku Henryka Sienkiewicza.<\/p>\n
[huge_it_slider id=”65″]<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Wspomnienia<\/p>\n
Punktualnie o godz. 8.30 16 kwietnia 2016 r.wyjechali\u015bmy z Zamo\u015bcia.<\/p>\n
Trasa przejazdu: Zamo\u015b\u0107 – D\u0119bowiec – \u0141aziska – Ilowiec – Skierbiesz\u00f3w – Wolica Ucha\u0144ska -Grabowiec.<\/p>\n
Na trasie ogl\u0105dali\u015bmy przepi\u0119kne krajobrazy Dzia\u0142\u00f3w Grabowieckich, byli\u015bmy na najwy\u017cszym\u00a0 wzniesieniu tego regionu w D\u0119bowcu (311 m n.p.m.).<\/p>\n
Przy Urz\u0119dzie Gminy w Grabowcu powita\u0142\u00a0 nas serdecznie pan Waldemar Greniuk – w\u00f3jt Gminy, Przyby\u0142 r\u00f3wnie\u017c p. Jerzy Krzy\u017cewski – Prezes Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego. Obaj panowie s\u0105 przewodnikami turystycznymi\u00a0 w Oddziale PTTK w Zamo\u015bciu.<\/p>\n
Pan Waldemar\u00a0 Greniuk jako gospodarz\u00a0 opowiedzia\u0142 nam\u00a0 ciekaw\u0105 histori\u0119 dawnego miasteczka i starostwa grabowieckiego. W czasie spaceru obejrzeli\u015bmy pomniki a nast\u0119pnie w ko\u015bciele parafialnym p.w. \u015bw. Miko\u0142aja i MB Szkaplerznej obejrzeli\u015bmy wn\u0119trze oraz zabytki: dar malarza przyjaciela Henryka Sienkiewicza\u00a0 W\u0142adys\u0142awa Czach\u00f3rskiego obraz \u201eCud \u015bw. Walentego\u201d oraz liczne tablice pami\u0105tkowe w tym po\u015bwi\u0119cone rodzinie Czach\u00f3rskich w\u0142a\u015bcicieli pobliskiego Grabowczyka.<\/p>\n
Nast\u0119pnie odwiedzili\u015bmy Izb\u0119 Pami\u0119ci. Obejrzeli\u015bmy niezwykle ciekawe, unikalne zbiory dokumentuj\u0105ce histori\u0119 miejscowo\u015bci od najdawniejszych czas\u00f3w do wsp\u00f3\u0142czesnych. Bardzo podoba\u0142y nam si\u0119 militaria i zbiory etnograficzne. Du\u017co eksponat\u00f3w pochodzi z okresu II wojny \u015bwiatowej. Ogl\u0105dali\u015bmy z zaciekawieniem buty tyszowiaki pasuj\u0105ce na praw\u0105 i lew\u0105 nog\u0119. Pi\u0119knie nam opowiada\u0142 Pan W\u00f3jt\u00a0 inicjator powstania Izby i jej opiekun.<\/p>\n
Nast\u0119pnym etapem wycieczki by\u0142 spacer na G\u00f3r\u0119 Zamkow\u0105 \u015bladami Bohuna i wied\u017amy Horpyny opisanymi w \u201eOgniem i mieczem\u201d. Henryk Sienkiewicz nazwa\u0142 to miejsce Wra\u017ce Uroczyszcze.Nie \u0142atwo by\u0142o wej\u015b\u0107 na wzg\u00f3rze od strony zachodniej ale kilkoro \u015bmia\u0142k\u00f3w tego dokona\u0142o. Stwierdzili jednak, \u017ce wr\u00f3c\u0105 z nami \u0142agodnym zej\u015bciem. Po zamku niewiele pozosta\u0142o ale widoczne s\u0105 wa\u0142y i g\u0142\u0119bokie, niedost\u0119pne fosy. Na wzg\u00f3rzu ustawione s\u0105 3 krzy\u017ce – pami\u0105tka powstania styczniowego.<\/p>\n
Nast\u0119pnie pojechali\u015bmy do Grabowczyka, obejrzeli\u015bmy pozosta\u0142o\u015bci niegdy\u015b pi\u0119knego parku i dawny dworek Czach\u00f3rskich, w kt\u00f3rym dzisiaj nikt nie mieszka.<\/p>\n
Kol. Pawe\u0142 Koman – przewodnik zamojski odczyta\u0142 fragment noweli \u201eNiewola tatarska\u201d napisanej w tym parku zapewne w cieniu wiekowej lipy lub sosny przez Henryka Sienkiewicza:<\/p>\n
\u2026Nadesz\u0142a wiosna i znowu cieplejsze s\u0142o\u0144ce o\u015bwieci\u0142o n\u0119\u01f3\u0119 moj\u0105. Tak za\u015b ju\u017c do ni\u00e9j<\/p>\n
przywyk\u0142em, \u017cem prawie zapomnia\u0142, i\u017c s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi lu\u01f3ie na \u015bwiecie. Bociany, pliszki,<\/p>\n
jask\u00f3\u0142ki i skowronki lecia\u0142y stadami ku p\u00f3\u0142nocy, a jam im m\u00f3wi\u0142: \u201ePtaszyny marne! ach!<\/p>\n
m\u00f3wcie Rzeczypospolit\u00e9j i wszelkim stanom, \u017cem jako \u015blachcic patryota wytrwa\u0142, i cho\u0107<\/p>\n
tak mocno do ziemi przybity, cho\u0107 tak nogami pogan zdeptany, przed Panem moim tylko<\/p>\n
p\u0142acz\u0119, a dla nieprzyjaci\u00f3\u0142 dumne oblicze chowam i ducha w ucisku nie da\u0142em.\u201d Koniec<\/p>\n
m\u00e9j n\u0119\u01f3y by\u0142 jeszcze daleki, ale wiosna owa zmiany i wr\u00f3\u017cby nowe przynios\u0142a i \u01f3iwnych<\/p>\n
zapowie\u01f3i by\u0142a pe\u0142na. Na niebie nad Krymem zjawi\u0142a si\u0119 r\u00f3zga gniewu Bo\u017cego, kometa,<\/p>\n
i sin\u00e9m okiem mrugaj\u0105c, trz\u0119s\u0142a ogonem na zatracenie Krymowi i poga\u0144stwu. Przera\u017ceni<\/p>\n
tatarowie z gwarem, brz\u0105kaniem i krzykiem po nocach cho\u01f3\u0105c, chmury strza\u0142 zapalonych<\/p>\n
z \u0142uk\u00f3w ku niebu ciskali, aby zestraszy\u0107 onego ptaka z\u0142\u00e9j wr\u00f3\u017cby. Ksi\u0119\u017ca im post og\u0142osili,<\/p>\n
czarnoksi\u0119\u017cnicy przepowiadali plagi. Strach pad\u0142 na serca lu\u01f3kie i nie by\u0142 strach daremny,<\/p>\n
bo wie\u015bci dosz\u0142y, \u017ce nad P<\/em>al<\/em>u<\/em>s <\/em>M<\/em>aeotis<\/em> wybuch\u0142a zaraza. Wyprawy mia\u0142y i\u015b\u0107 t\u00e9j wiosny do<\/p>\n Rzeczypospolit\u00e9j dwoma szlakami i nie posz\u0142y. Lu\u01f3ie kupami w \u01f3ie\u0144 na ulicy stoj\u0105c,<\/p>\n rozmawia\u0107 g\u0142o\u015bno nie \u015bmieli, a jedno oczy ku wschodowi zwracali, zk\u0105d mia\u0142 \u201eczarny<\/p>\n \u01f3iw,\u201d jako go zwali, nadlecie\u0107. Coraz to nowe wie\u015bci kr\u0105\u017cy\u0142y mi\u0119\u01f3y ludem, a\u017c wreszcie<\/p>\n gruchn\u0119\u0142o po Kizlich, i\u017c m\u00f3r ju\u017c si\u0119 w stolicy chanow\u00e9j pokaza\u0142. Sam Chan ze stolicy<\/p>\n uciek\u0142. Jedni m\u00f3wili, \u017ce si\u0119 w g\u00f3ry, kt\u00f3re s\u0105 na po\u0142udniu, z \u017conami swemi schroni, inni,<\/p>\n \u017ce do Kizlich, g\u01f3ie wiatry morskie czyszcz\u0105 powietrze, przyje\u01f3ie…<\/p>\n <\/p>\n Obejrzeli\u015bmy zabytkowe drzewa a p\u00f3\u017aniej kapliczk\u0119 z figur\u0105 \u015bw. J\u00f3zefa z Dzieci\u0105tkiem.<\/p>\n Pojechali\u015bmy dalej przez Szystowice, gdzie z daleka obejrzeli\u015bmy odnowiony pa\u0142acyk, gorzelni\u0119 oraz g\u0142\u0119bokie w\u0105wozy. Obejrzeli\u015bmy Tatarski Roz\u0142\u00f3g. Przy drodze do Bronis\u0142awki rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 kolejna piesza w\u0119dr\u00f3wka przez Czortowy Jar. Podziwiali\u015bmy malownicze i tajemnicze potwory (spl\u0105tane korzenie) oraz wspania\u0142e krajobrazy Dzia\u0142\u00f3w Grabowieckich i doliny Kalin\u00f3wki.<\/p>\n Troch\u0119 na g\u0142\u00f3wkach w\u0142osy si\u0119 je\u017cy\u0142y ale szcz\u0119\u015bliwie doszli\u015bmy do Da\u0144czypola. Czorty nas nie zaczepia\u0142y, bo by\u0142 dzie\u0144.<\/p>\n Przy \u017ar\u00f3de\u0142ku p\u0142on\u0119\u0142o ognisku. Powita\u0142 nas przyja\u017anie pan Zbigniew Czerwonka so\u0142tys Da\u0144czypola. Kie\u0142basa – podarunek od pana W\u00f3jta Waldemara Greniuka bardzo nam smakowa\u0142a i serdecznie dzi\u0119kujemy. Odpoczywali\u015bmy przy ognisku a panie popija\u0142y cudownie odm\u0142adzaj\u0105ca wod\u0119, kt\u00f3ra te\u017c leczy wszelkie choroby. Wszak uleczy\u0142a Helen\u0119, kt\u00f3ra nawet na koniu uciek\u0142a st\u0105d z bohunowej niewoli.<\/p>\n Dla pan\u00f3w te\u017c jest po\u017cyteczna ta woda, bo odm\u0142adza o co najmniej 10 lat.<\/p>\n Kie\u0142baski\u00a0 upiek\u0142y si\u0119 – \u00a0kol. Andrzej Dziaduszek tego dopilnowa\u0142, aby by\u0142y smakowite.<\/p>\n Wspania\u0142e prawie g\u00f3rskie powietrze, cudowna woda i mi\u0142a atmosfera spowodowa\u0142y, \u017ce<\/p>\n wsiadaj\u0105c do autokaru czuli\u015bmy si\u0119 naprawd\u0119 m\u0142odsi i ra\u017aniejsi.<\/p>\n Pojechali\u015bmy do Grabowieckiej G\u00f3ry, na chwil\u0119 zatrzymali\u015bmy si\u0119 przy pomniku ku czci \u017bo\u0142nierzy Wrze\u015bnia zamordowanych tutaj przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 w dniu 25.09.1939 r.<\/p>\n P\u00f3\u017aniej poszli\u015bmy na punkt widokowy, aby spojrze\u0107 na trakt prowadz\u0105cy na Podole. T\u0119dy je\u017adzili ksi\u0105\u017c\u0119ta mazowieccy do Be\u0142za, ci\u0105gn\u0119\u0142y hordy tatarskie<\/p>\n Obecnie na Wygonie Grabowieckim zwanym dawniej Szubienic\u0105 mieszkaj\u0105 sus\u0142y pere\u0142kowane – pi\u0119kne, stepowe zwierz\u0105tka. Podobno ju\u017c si\u0119 obudzi\u0142y z zimowego snu.<\/p>\n Po\u017cegnali\u015bmy koleg\u0119 Jurka Krzy\u017cewskiego i przez Rog\u00f3w, \u015awidniki, \u017buk\u00f3w (tutaj obejrzeli\u015bmy niewielki pomniczek dot. wydarze\u0144 w 1936 r.), Rozdo\u0142y tutaj zobaczyli\u015bmy pi\u0119kn\u0105 figur\u0119 \u015bw. Jana Nepomucena, Jan\u00f3wk\u0119, Kornel\u00f3wk\u0119 i \u0141apiguz wr\u00f3cili\u015bmy do Zamo\u015bcia.<\/p>\n Jeszcze raz dzi\u0119kujemy mieszka\u0144com Gminy Grabowiec p. W\u00f3jtowi i panu So\u0142tysowi Da\u0144czypola za go\u015bcinne przyj\u0119cie i ciekawe opowie\u015bci, p. Basi Zar\u0119bskiej ze Starostwa Powiatowego w Zamo\u015bciu, kol. Jurkowy Krzy\u017cewskiemu za ciekawe opowie\u015bci.<\/p>\n W Sesji uczestniczy\u0142o 51 os\u00f3b Zamo\u015bcia, Lubaczowa, Tomaszowa Lubelskiego, Krasnegostawu, Zwierzy\u0144ca.<\/p>\n Wszyscy uczestnicy otrzymali folder promocyjny \u201eKrajobrazy Grabowca w Ogniem i mieczem, znaczki okoliczno\u015bciowe, przygotowana by\u0142a te\u017c piecz\u0105tka okoliczno\u015bciowa.\u00a0 Folder i transport sfinansowane zosta\u0142y z dotacji\u00a0 Powiatu Zamojskiego. Autokarem kierowa\u0142 p. Waldemar Jezierski – te\u017c dzi\u0119kujemy bardzo za bezpieczn\u0105 jazd\u0119.<\/p>\n Folder opracowa\u0142 oraz opowiada\u0142 na trasie kol. Edward S\u0142oniewski.<\/p>\n Patronat honorowy: Uczestnicy: przewodnicy, przodownicy, kadra, krajoznawcy i sympatycy.<\/span><\/p>\n ************************************************************************************<\/p>\n <\/p>\n Henryk Sienkiewicz\u00a0 – OGNIEM I MIECZEM<\/span><\/p>\n Nocna w\u0119dr\u00f3wka\u00a0 Bohuna, Heleny pod opiek\u0105 wied\u017amy Horpyny przez Wilczy Jar…<\/p>\n …..\u2014 Tu Wra\u017ce Uroczyszcze. Trzeba razem jecha\u0107.<\/p>\n \u2014 Czemu?<\/p>\n \u2014 Tu niedobrze.<\/p>\n Zatrzymali konie i po chwili orszak id\u0105cy z ty\u0142u z\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z nimi.<\/p>\n Bohun wspi\u0105\u0142 si\u0119 na strzemionach i zajrza\u0142 w ko\u0142ysk\u0119.<\/p>\n \u2014 Spyt? \u2014 spyta\u0142.<\/p>\n \u2014 Spyt \u2014 odpowiedzia\u0142 stary Kozak \u2014 s\u0142adko jak detyna.<\/p>\n \u2014 Ja jej na sen da\u0142a \u2014 odrzek\u0142a wied\u017ama.<\/p>\n \u2014 Poma\u0142u, ostoro\u017cno \u2014 m\u00f3wi\u0142 Bohun wlepiaj\u0105c oczy w u\u015bpion\u0105 \u2014 szczoby wy jej nie rozbudy\u0142y.<\/p>\n Misiac jej prosto w \u0142yczko zahladaje, serde\u0144ku mojemu.<\/p>\n \u2014 Tycho \u015bwityt, ne rozbudyt\u00a0\u2014 szepn\u0105\u0142 jeden z mo\u0142ojc\u00f3w.<\/p>\n I orszak ruszy\u0142 dalej. Wkr\u00f3tce przybyli nad Wra\u017ce Uroczyszcze. By\u0142o to wzg\u00f3rze le\u017c\u0105ce tu\u017c przy rzece, niskie i ob\u0142e, jak le\u017c\u0105ca na ziemi okr\u0105g\u0142a tarcza. Ksi\u0119\u017cyc zalewa\u0142 je zupe\u0142nie \u015bwiat\u0142em, roz\u015bwiecaj\u0105c bia\u0142e, porozrzucane po ca\u0142ej jego przestrzeni kamienie. Gdzieniegdzie le\u017ca\u0142y one pojedynczo, gdzieniegdzie tworzy\u0142y kupy, jakoby szcz\u0105tki jakich\u015b budowli, zburzonych zamk\u00f3w i ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Miejscami stercza\u0142y p\u0142yty kamienne pozasadzane ko\u0144cem w ziemi na kszta\u0142t nagrobk\u00f3w na cmentarzyskach. Ca\u0142e wzg\u00f3rze podobne by\u0142o do jednego wielkiego rumowiska. I mo\u017ce niegdy\u015b, dawno, za czas\u00f3w Jagie\u0142\u0142owych, krzewi\u0142o si\u0119 tu \u017cycie ludzkie; dzi\u015b wzg\u00f3rze owo i ca\u0142a okolica, a\u017c po Raszk\u00f3w, by\u0142a g\u0142uch\u0105 pustyni\u0105, w kt\u00f3rej gnie\u017adzi\u0142 si\u0119 tylko dziki zwierz, a nocami duchy przekl\u0119te odprawia\u0142y swoje korowody.<\/p>\n Jako\u017c zaledwie orszak wspi\u0105\u0142 si\u0119 do po\u0142owy wysoko\u015bci wzg\u00f3rza, trwaj\u0105cy dotychczas lekki powiew zmieni\u0142 si\u0119 w prawdziwy wicher, kt\u00f3ry pocz\u0105\u0142 oblatywa\u0107 wzg\u00f3rze z jakim\u015b pos\u0119pnym, z\u0142owr\u00f3\u017cbnym \u015bwistem, i w\u00f3wczas mo\u0142ojcom wyda\u0142o si\u0119, \u017ce mi\u0119dzy owymi rumowiskami odzywaj\u0105 si\u0119 jakie\u015b ci\u0119\u017ckie westchnienia, jakby wychodz\u0105ce z ugniecionych piersi, jakie\u015b \u017ca\u0142osne j\u0119ki, jakie\u015b \u015bmiechy, p\u0142acze i kwilenia dzieci.<\/p>\n Ca\u0142e wzg\u00f3rze pocz\u0119\u0142o si\u0119 o\u017cywia\u0107, wo\u0142a\u0107 r\u00f3\u017cnymi g\u0142osami. Zza kamieni zdawa\u0142y si\u0119 wygl\u0105da\u0107 wysokie, ciemne postacie; cienie dziwacznych kszta\u0142t\u00f3w prze\u015blizgiwa\u0142y si\u0119 cicho mi\u0119dzy g\u0142azami; w dali, w pomroce b\u0142yska\u0142y jakie\u015b \u015bwiate\u0142ka podobne do oczu wilczych; na koniec z drugiego ko\u0144ca wzg\u00f3rza, spomi\u0119dzy najg\u0119stszych kup i zawalisk, ozwa\u0142o si\u0119 niskie, gard\u0142owe wycie, kt\u00f3remu zawt\u00f3rowa\u0142y zaraz inne.<\/p>\n \u2014 Siromachy? \u2014 szepn\u0105\u0142 m\u0142ody Kozak zwracaj\u0105c si\u0119 do starego esau\u0142a.<\/p>\n \u2014 Nie, to upiory \u2014 odpowiedzia\u0142 esau\u0142 jeszcze ciszej.<\/p>\n \u2014 O! Hospody pomy\u0142uj! \u2014 zawo\u0142ali z przera\u017ceniem inni zdejmuj\u0105c czapki i \u017cegnaj\u0105c si\u0119 pobo\u017cnie.<\/p>\n Konie pocz\u0119\u0142y tuli\u0107 uszy i chrapa\u0107. Horpyna jad\u0105ca na czele orszaku mrucza\u0142a p\u00f3\u0142g\u0142osem niezrozumia\u0142e s\u0142owa, jak gdyby pacierz diabelski. Dopiero gdy przybyli na drugi kraniec wzg\u00f3rza, odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 i rzek\u0142a:<\/p>\n \u2014 No, ju\u017c. Tu ju\u017c dobrze. Trzyma\u0107 ja je musia\u0142a zakl\u0119ciem, bo bardzo g\u0142odne.<\/p>\n Westchnienie ulgi wyrwa\u0142o si\u0119 ze wszystkich piersi. Bohun z Horpyn\u0105 wysun\u0119li si\u0119 zn\u00f3w naprz\u00f3d, a mo\u0142ojcy, kt\u00f3rzy przed chwil\u0105 t\u0142umili oddech, pocz\u0119li szepta\u0107 do siebie i rozmawia\u0107. Ka\u017cdy przypomnia\u0142 sobie, co mu si\u0119 kiedy z duchami lub upiorami przytrafi\u0142o.<\/p>\n \u2014 \u017beby nie Horpyna, to my by nie przeszli \u2014 m\u00f3wi\u0142 jeden.<\/p>\n \u2014 Mocna wid’ma.<\/p>\n \u2014 A nasz ataman i did’ka ne boitsia. Nie patrzy\u0142, nie s\u0142ucha\u0142, jeno si\u0119 na swoj\u0105 mo\u0142odyci\u0119\u00a0ogl\u0105da\u0142.<\/p>\n \u2014 \u017beby jemu si\u0119 to zdarzy\u0142o, co mnie, to by nie by\u0142 taki bezpieczny \u2014 rzek\u0142 stary esau\u0142…..<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wspomnienia z Sesji Krajoznawczej\u00a0z okazji 100-ej rocznicy \u015bmierci i Roku Henryka Sienkiewicza. [huge_it_slider id=”65″] Wspomnienia Punktualnie o godz. 8.30 16 kwietnia 2016 r.wyjechali\u015bmy z Zamo\u015bcia. Trasa przejazdu: Zamo\u015b\u0107 – D\u0119bowiec – \u0141aziska – Ilowiec – Skierbiesz\u00f3w – … Czytaj dalej
\nW\u00f3jt Gminy Grabowiec – pan Waldemar Greniuk
\nPrezes Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego – pan Jerzy Krzy\u017cewski<\/p>\n