Wycieczka po Grzędzie Sokalskiej

W dniu 29 maja 2010 r. Oddział PTTK w Zamościu był organizatorem sesji krajoznawczej dla kadry Oddziału po Grzędzie Sokalskiej.

Trasa wiodła w większości po terenie wschodniej części powiatu zamojskiego (teren gmin: Zamość, Adamów, Łabunie, Komarów) oraz sąsiednie gminy powiatu tomaszowskiego Rachanie i Krynice. Celem imprezy była promocja mało znanej części regionu. Impreza była współfinansowana przez Powiat Zamojski.

Feliksówka
Zwiedziliśmy radiowe centrum nadawcze w Feliksówce oraz miejsce pamięci – pomnik.


Łabunie

Pierwsza wzmianka o miejscowości Łabunie pochodzi z roku 1428. Pod koniec XV wieku  Łabunie przeszły w ręce Oleśnickich herbu Radwan, którzy odziedziczyli po Łabuńskich  włość łabuńską. Składały się na nią następujące wsie: Krynice, Dzierążnia, Wierzbie, Łabunie i Wola Łabuńska. Oleśniccy poszerzyli otrzymaną w spadku włość o Niewirków i Barchaczów. W 1648 roku Łabunie oraz sąsiednia wieś Łabuńki były własnością Stanisława. Pierwszym właścicielem Łabuń z rodziny Zamoyskich  był Marcin Zamoyski, IV ordynat. Ostatecznie Łabunie dostały się Janowi Jakubowi, żonatemu z Ludwiką Poniatowską. Jan Jakub Zamoyski zmarł w 1790 roku, a majątek odziedziczył po nim jego siostrzeniec Hrabia Michał Wilhorski, który w roku 1801 sprzedał Łabunie Stanisławowi Grzębskiemu herbu Jastrzębiec.Kolejnymi właścicielami Łabuń byli Tarnowscy, którzy w 1895 roku sprzedali Łabunie hrabiemu Aleksandrowi Szeptyckiemu z Łaszczowa. Pod koniec XIX wieku był tu urząd gminy, I – klasowa szkoła etatowa, browar piwny, młyn wodny, cegielnia, destylarnia parowa i tartak. W 1895 roku Alekszander  Szeptycki uruchomił w Łabuniach gorzelnię. W 1919 roku Szeptyccy planowali sprzedaż majątku jednak do sprzedaży nie doszło. W 1922 roku Szeptyccy przekazali zespół pałacowo – parkowy siostrom Franciszkankom Misjonarkom Maryi zajmującymi się opieką nad sierotami, dziećmi opuszczonymi i chorymi. Zakonnice wykonały remont pałacu zaadaptowały go na cele klasztorne, zamiany dotyczyły również parku gdzie założono cmentarz klasztorny. W 1928 roku ustawiono krzyż fundacyjny. Pierwsze pochówki pojawiły się już w roku następnym. W 1929 roku hr. Aleksander Szeptycki posiadał w Łabuniach 1977 ha ziemi, cegielnie, młyn, tartak parowy i gorzelnię. Podczas II wojny światowej Niemcy zbudowali lotnisko (1940).

Wolica Śniatycka
Na polach Wolicy Śniatyckiej w 1920 roku rozegrała się ostatnia, a jednocześnie największa w XX wieku bitwa kawalerii polskiej, stoczona przez ułanów 1 Dywizji Jazdy pułkownika Juliusza Rómmla i 1 Armii Konnej generała Siemiona Budionnego. Walczące strony stoczyły ją w szyku konnym z użyciem broni białej. Bitwa zakończyła się sukcesem strony polskiej i przeszła do historii jako bitwa pod Komarowem.

Komarów
Właścicielem Komarowa w początku XVIII wieku był Hrabia Michał Wielhorski, ale już w roku 1747 przeszedł na własność Hrabiego Jana Miera starosty tyszowieckiego i kasztelana inflanckiego. W 1748 roku Hrabia Mier uzyskał dla Komarowa prawa miejskie. 

Po Mierach Komarów przeszedł do Walentego Gołuchowskiego. W 1868 roku Komarów został pozbawiony praw miejskich.  W 1872 roku nastąpiła parcelacja dóbr komarowskich, ziemie dworską wykupili przeważnie koloniści z Galicji. Na terenie gminy Komarów w 1914 roku miała miejsce bitwa XIX Korpusu rosyjskiego z IX i częścią VI Korpusu austriackiego. Bitwa ta była częścią zmagań wojennych, jakie prowadziły 5 Armia rosyjska z 4 Armią austriacką, zakończonych porażką i wycofaniem wojsk rosyjskich w głąb Królestwa Polskiego.
Także II wojna światowa nie oszczędziła tutejszej ludności. We wrześniu 1939 r. w Komarowie i jego okolicach walczyły oddziały Frontu Północnego z niemiecką 4 Dywizją Lekką. W latach okupacji niemieckiej mieszkańcy Komarowa i gminy podjęli walkę z najeźdźcą. Została utworzona placówka Związku Walki Zbrojnej. Komarowskie wsie dotknęły liczne wysiedlenia, dużą grupę ludności spotkał los nieznany, wiele dzieci podzieliło los Dzieci Zamojszczyzny. W 1942 r. Osada została spacyfikowana i zasiedlona kolonistami niemieckimi

Obecny kościół wzniesiony w latach: 1904-11 wg projektu arch. Kazimierza Skórewicza. Uszkodzony w czasie działań wojennych w latach: 1939 - 44, odnawiany w latach 1944-5. Neogotycki, trzynawowy. Murowany z cegły, kryty blachą miedzianą.  Ołtarz główny barokowy z pocz. w. XVIII, przeniesiony z kościoła reformatów w Zamościu, uzupełniony po zniszczeniach z 1939 r., w nim późnobarokowy krucyfiks z 2. poł. w. XVIII, pochodzący z kościoła pobernardyńskiego w Radecznicy, na tle obrazu z malowanymi postaciami Matki Boskiej i św. Jana Ewangelisty oraz przedstawieniem Jerozolimy w tle, współczesnymi ołtarzowi, gruntownie przemalowanymi.  W kruchcie znajduje się malowidło przedstawiające bitwę pod Komorowem w 1920 r.

Kraczew

Znajduje się tutaj figura wystawiona na pamiątkę założenia wsi w 1808 r. Obecnie w złym stanie.

Wożuczyn

Dokładna data założenia Wożuczyna nie jest znana. Wieś istniała już zapewne pod koniec XIV w. Pierwsza wzmianka źródłowa pojawia się już w r. 1409 w dokumencie fundacyjnym kościoła parafialnego w Gródku z 25 II 1409 r. W XV w., jako właściciel dóbr, kilkakrotnie występuje Jakub Wożuczyński. Najpierw w r. 1482 ze swą małżonką Dorotą, następnie w latach: 1483,1487, 1492, 1494. Wieś była w posiadaniu Wożuczyńskich do początku wieku XVIII, następnie rodziny Mierów od których, 19 II 1800 r., przeszła na własność Jana Kraczewskiego. Po jego śmierci wieś stała się, ok. r. 1830, własnością rodziny Wydżgów, którzy w Wożuczynie byli prawie do II wojny światowej.

Pierwotnie w Wożuczynie istniał drewniany dwór wzniesiony przez Jana Wożuczyńskiego herbu Godziemba i rodzinę. Na przełomie wieków: XVI i XVII został rozbudowany, przez posła bełskiego Jakuba Wożuczyńskiego, do rozmiarów małego zameczku, który był w stanie oprzeć się najazdom tatarskim w latach: 1621, 1623, 1626, 1629. Na początku w. XVIII, po przejściu w posiadanie rodziny Mierów, dawna rezydencja Wożuczyńskich straciła częściowo swój charakter obronny. Wilhelm Mier, szambelan króla Augusta III, przekształcił dom na okazałą, barokową rezydencję pałacową z regularnym parkiem. Rezydencja była usytuowana na niewielkim wzgórzu z pałacem, którego front zwrócony był na południe. Od strony północnej otaczał ją tarasowy park ze schodami i rzeźbami. Całość była otoczona murami obronnymi i fosami, tworzyła czworokąt, z basztami na narożach. Droga dojazdowa prowadziła od strony wschodniej. Wjazd od wschodu prowadził przez bramę typu obeliskowego i budynek bramowy z XVIII w. (kordegardę), zwodzony most, a następnie wzdłuż południowego założenia, tuż nad brzegiem rozległego stawu łączącego się niegdyś z fosami. Na ten okres przypadł rozkwit rezydencji szlacheckiej w Wożuczynie, która  przetrwała do wieku XX. W r. 1915 r. poważnie uszkodzona pociskami artyleryjskimi (wówczas spłonęła bogata biblioteka). Odbudowana. Ostatecznie zniszczona po II wojnie światowej.

W roku 1912 Józef Tomasz Wydżga, Aleksander Szeptycki i Stanisław Kowerski utworzyli Spółkę Akcyjną Cukrowni Wożuczyn. Jej celem było prowadzenie cukrowni i rafinerii w osadzie fabrycznej Wożuczyn, wyrób i sprzedaż cukru we wszystkich postaciach oraz produktów pobocznych fabrykacji, jak również prowadzenie gospodarstwa rolnego i przemysłów połączonych z gospodarstwem na posiadanych lub dzierżawionych gruntach. W 1914 roku w czasie działań wojennych zakład został spalony i przez następne trzy lata był nieczynny. Dopiero po roku 1918 został odbudowany i wznowił produkcję cukru.

Kościół  pw. Nawiedzenia NMP, wzniesiono około r. 1742 z fundacji Wilhelma Miera. W r. 1750 konsekrowany przez bp. Józefa Eustachego Szembeka pw. Nawiedzenia NMP. Znajduje się on we wschodniej części wsi, na niewielkim wzgórzu, które stromo opada od strony zachodniej, a łagodniej od południowej i wschodniej. Jest to kościół murowany z cegły, częściowo z kamienia; otynkowany. Posiada tylko jedną nawę z dwuwieżową fasadą. Nawa i węższe prezbiterium są prostokątne, dwuprzęsłowe. Przy szerszym, zachodnim przęśle prezbiterium są dwa kwadratowe pomieszczenia: od północy kaplica Pana Jezusa, od południa zakrystia ze skarbcem na piętrze. Od frontu posiada dwie kwadratowe wieże, ujmujące przedsionek, wysunięte ryzalitowo na boki. W wieży północno - zachodniej umieszczone są dzwony. Pod kościołem znajdują się podziemia, zbudowane podobnie jak budynek kościelny na planie krzyża łacińskiego. Podziemia o wysokości ok. 2,5 m. występują pod nawą, prezbiterium, kaplicą i zakrystią. Wejście do podziemi jest w południowej ścianie nawy. Wnętrze oświetlają trzy małe, silnie wyglifione okienka, znajdujące się w czołowej ścianie prezbiterium, zakrystii i kaplicy. W północnej części podziemi, znajdującej się pod kaplicą, umieszczone są trumny ze zwłokami rodziny Mierów, fundatorów kościoła oraz rodziny Wydżgów, kolejnych właścicieli dóbr wożuczyńskich. Wnętrze kościoła rozczłonkowane jest filarami przyściennymi, pomiędzy którymi znajdują się wysokie arkadowe wnęki ołtarzowe, które w górnej części mają otwory okienne. Wszystkie okna znajdujące się w kościele miały pierwotnie futryny z drewna sosnowego, a ramy z dębowego i były mniejsze od obecnych. Filary i ściany kościoła są tęczowe z pilastrami, które (w nawie) są parzyste i podtrzymują odcinki belkowania. Sklepienia wewnątrz kościoła są belkowo-krzyżowe, na gurtach. W kaplicy natomiast znajduje się sklepienie ośmiopolowe z lunetami. W skarbcu jest strop belkowy, nowszy. Tęcza w owym skarbcu jest o łuku półkolistym. Na zewnątrz kościoła wszystkie naroża są zaokrąglone i ujęte pilastrami, które w elewacjach bocznych i wschodnich są uproszczone. Dźwigają gzymsy wsparte na narożach na wolutowych konsolkach. Fasada kościoła, z częścią środkową, została wysunięta przed wieże i zwieńczona wolutowym szczytem. Rozczłonkowana, wraz z bocznymi ścianami wież, pilastrami kompozytowymi podtrzymującymi wydatne, przełamujące belkowanie. Na osi kościoła znajduje się prostokątny otwór drzwiowy w profilowanym obramowaniu, a nad nim czworolistna płycina. W drugiej kondygnacji znajdują się okna zamknięte odcinkowo. W zwieńczonym dwuspadowo szczycie znajduje się płycina o łuku nadwieszonym. Górne kondygnacje wież są opilastrowane i zwieńczone belkowaniem. Znajdują się tam również smukłe otwory dzwonowe, zamknięte łukami pełnymi. Szczyt wschodni oraz szczyty kaplicy i zakrystii są trójkątne, ogzymsowane. Wschodni szczyt prezbiterium jest taki jak szczyt fasady. Na południowej ścianie zakrystii znajduje się zegar słoneczny wykonany w r. 1808 przez ówczesnego rektora kościoła ks. Boryskiego. Hełmy wież mają kształty kopulaste z latarniami, sześcioboczne zwieńczone żelaznymi, kutymi krzyżami. Nad nawą znajduje się wieżyczka na sygnaturkę. Dach na całym kościele pierwotnie pokryty gontem, obecnie miedzianą blachą. Wewnątrz kościoła znajdowało się pierwotnie osiem ołtarzy (wraz z głównym), obecnie jest ołtarz główny i pięć bocznych. Były to ołtarze: Najświętszej Maryi Panny (główny), Jezusa Chrystusa (w kaplicy), św. Anny, św. Antoniego, św. Kajetana (bez portatelu), św. Mikołaja, św. Józefa, św. Marii Magdaleny. Ołtarz główny z wklęsłym, jednokondygnacyjnym, sześciokolumnowym retabulum na dwukondygnacyjnym cokole, zwieńczony jest okazałym szczytem ze spływami wolutowymi po bokach. W polu głównym ołtarza umieszczony jest obraz Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny (tzw. Mały) z dwoma aniołami u góry, trzymającymi wstęgi z napisami dotyczącymi Nawiedzenia. Malowany jest w stylu barokowym na przełomie XVII i XVIII w., w srebrnych, pozłacanych sukienkach i barokowych koronach z początku XVIII w. Między kolumnami znajdują się rzeźby św. Piotra i Pawła, Katarzyny i Anny. Wszystkie są barokowe z przed 1750 r. W szczycie tego ołtarza, w glorii z obłoków, uskrzydlonych główek aniołków oraz puttów znajduje się niewielkie popiersie Boga Ojca. Tabernakulum znajdujące się w tym ołtarzu jest późnobarokowe, współczesne ołtarzowi. Znajdują się na nim rzeźby dwóch aniołków. Ołtarze boczne jednoosiowe. Cztery z nich są umieszczone parami w nawie kościoła. Jeden z ołtarzy, który został umieszczony przy lewym łuku tęczy posiada w polu głównym barokowy obraz św. Anny z przełomu wieków XVII i XVIII (wzmiankowany w r. 1727). Obraz ten posiada metalową, posrebrzaną sukienkę z tegoż czasu. W szczycie tego ołtarza znajduje się niewielka rzeźba św. Jana Chrzciciela i dwóch aniołków. Inne rzeźby znajdujące się na tym ołtarzu są z tego samego okresu co ołtarz. Po stronie prawej nawy, znajduje się taki sam ołtarz, z tym tylko, że w polu głównym posiada obraz św. Marii Magdaleny. Dwa następne ołtarze, znajdujące się w nawie, posiadają obrazy: w lewym św. Antoniego z początku XVIII w., w prawym św. Józefa z Dzieciątkiem z I poł. w. XVIII. Następne dwa ołtarze, czyli św. Mikołaja i św. Kajetana miały mensy drewniane, które z czasem uległy zniszczeniu. Nie znamy daty likwidacji tych ołtarzy, obecnie pozostały po nich tylko obrazy, które wiszą w miejscach dawnych ołtarzy. Kolejny ołtarz znajduje się w kaplicy Pana Jezusa. W retabulum tego ołtarza umieszczony jest krucyfiks. W szczycie znajduje się gloria z Okiem Opatrzności wśród obłoków, promieni i uskrzydlonych główek aniołków. Po bokach znajdują się dwie niewielkie rzeźby aniołków. W kościele znajduje się późnobarokowa ambona z II ćw. w. XVIII ozdobiona ornamentem regencyjnym. Z tego okresu pochodzi też fotel. Na jednej ze ścian znajduje się epitafium Wilhelma Miera, kasztelana słońskiego, generała gwardii koronnej, fundatora kościoła (zm. 1758 r.) i jego syna Jana, kasztelana inflanckiego zmarłego w 1790 r., wykonane z marmuru po r. 1790. W czasie II wojny światowej kościół ten zamieniono na magazyn (15 VI 1943 - 22 VII 1944), Otwarto go 6 VIII 1944 r. i poświęcono. Na wieży kościelnej są 3 dzwony

Kapliczka przydrożna w Wożuczynie zapewne z w. XX. Drewniana, słupowa, z trzech stron oszalowana, bielona, na płycie cementowej; dach namiotowy, kryty blachą, zwieńczony ozdobnym żelaznym kutym krzyżem. Wewnątrz rzeźba św. Jana Nepomucena z 1. poł. w. XIX, o charakterze ludowym.

Na cmentarzu grzebalnym: Figura z 1. poł. w. XVII, wg tradycji łączona z Jakubem Wożuczyńskim; posłem bełskim. Murowana z cegły, otynkowana. W kształcie kolumny na czworobocznym niskim postumencie o ściętych narożach, zwieńczonej ogzymsowaną latarnią z prostokątnymi i półkoliście zamkniętymi wnękami; poniżej latarni fryz konsolkowy z uskrzydlonymi główkami puttów oraz tarczą z herbem Wożuczyńskich Godziemba i literami C W L B. Daszek stożkowy, murowany, zwieńczony żelaznym, kutym krzyżem

Dzierążnia

Wieś Dzierążnia w 2 ćw. XVI wieku była własnością Dzierążyńskich. W XVIII w. dziedzicem Dzierążni był Antoni Węgliński- pisarz ziemi bełskiej, również fundator kościoła wybudowanego w latach 1769-1774. W 1789 roku jako dziedzic Dzierążni wymieniony jest hrabia Jan Zamoyski. Od Zamoyskiego Dzierążnia przechodzi na wiele lat w ręce Debolich, najpierw Tomasza, chorążego Lubaczowskiego. Od Tomasza Deboli dobra ziemskie Dzierążnia z przyległościami kupił w 1794 roku jego brat Augustyn. Augustyn Deboli testamentem z dnia 14.02.1810 roku majątek swój podzielił między dzieci z drugiego małżeństwa z Józefą z Puzynów Deboli. I tak dziedzicem Dzierążni z przyległościami został najstarszy syn Ignacy. W wyniku zadłużenia, dobra Dzierążnia w drodze licytacji publicznej nabył Michał Głogowski. Po Michale Głogowskim bezdzietnie i beztestamentowo zmarłym, odziedziczyli Dzierążnię w 1851 roku jego najbliżsi krewni, a już w 1856 na publicznej licytacji nabył je Marceli Rudnicki. Prawem naturalnego spadku dobra te w 1861 roku odziedziczył jego syn Jan Ignacy Rudnicki. W roku 1913 Dzierążnię otrzymują w drodze spadku po ojcu Janie Ignacym Prudnickim, Helena i Bogdan Rudniccy- rodzeństwo, którzy w tym samym roku sprzedają dobra Adamowi Michałowi Eugeniuszowi Makomaskiemu.
W 5 lat później Dzierążnia została sprzedana Edmundowi Makomaskiemu, synowi Antoniego. Ośrodek dworski pozostał  w rękach Makomaskich aż do reformy rolnej.

Po śmierci Edmunda Makomaskiego (27.03.1938) Dzierążnię otrzymała na własność z mocy prawa spadkowego jego siostrzenica Konstancja Elżbieta Maria z Makomaskich Gumińska żona Jana.

Zespół dworski w Dzierążni z końca XVIII w. usytuowany jest na jednym ze wzgórz licznie występujących na tym terenie. Od zachodu przylega do niego stara droga biegnąca w wąwozie.

Założenie pałacowo-ogrodowe położone jest na opadającym w kierunku południowym stoku. W północnej części założenia znajduje się park otoczony od północy i wschodu alejami lipowymi. Zachodnią granicę parku stanowi pałac oraz rosnące po obu jego stronach grupy drzew zaś od południa park sąsiaduje z sadem.
Pałac murowany, parterowy o wyglądzie eklektycznym zwrócony frontową elewacją na zachód. Od pałacu biegnie w kierunku wschodnim aleja lipowa będąca centralną osią  parku. Aleja centralna, aleje skrajne oraz grupa drzew przy pałacu wyznaczają czworoboczną kwaterę północną. Poniżej alei centralnej znajduje się kwatera południowa , która zamyka od południa stary sad. W kwaterze tej założono obecnie ogród różany, młody sad oraz altanę.
Przed południową elewacją pałacu zlokalizowane jest wnętrze parkowe utworzone przez dwa opadające w kierunku południowym tarasy. Na tarasie niższym znajduje się kolista platforma obserwacyjna, z której roztaczał się widok na dolinę stawów dworskich i odległe wzgórza porośnięte lasem.

Wzniesiony na planie prostokąta, jednokondygnacyjny z nadbudowanym na skraju skrzydła południowego pięterkiem, podpiwniczony. Dwutraktowy z hallem i salonem  oraz wejściem od ogrodu.

W 2006 roku dworek w Dzierążni przeszedł w ręce prywatne.  

Obecnie znajduje się tutaj Gospodarstwo Agroturystyczne  >>>

Kościół obecnie istniejący, pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja, wybudowano prawdopodobnie w latach: 1769-1774 z fundacji Antoniego Węgleńskiego, dziedzica wsi i pisarza bełskiego, przy znacznej pomocy proboszcza Jakuba Wołkiewicza. W r. 1817 pożar zniszczył wnętrze kościoła, restaurowany, wykonano nowy dach, w r. 1858 konsekrowany przez bp. Walentego Baranowskiego. W r. 1902 ponownie w kościele wybuchł pożar. W r. 1905 został odnowiony i wtedy dobudowano przedsionek. W latach: 1904-1913 nastąpiła budowa wszystkich ołtarzy i sprowadzenie do nich obrazów.  Prezbiterium zwrócone na północ. Barokowy. Murowany z cegły, otynkowany. Nawa trójprzęsłowa, powiększona od zachodu w r. 1905 o dwa przęsła nieco węższe i niższe; prezbiterium węższe od nawy, jednoprzęsłowe, zamknięte półkoliście, z czworoboczną zakrystią od zachodu. Pod prezbiterium krypty. Wewnątrz nawa rozczłonkowana parami pilastrów, podtrzymującymi odcinki belkowania. Tęcza o łuku półkolistym, wsparta na filarach przyściennych. Sklepienia kolebkowo-krzyżowe z 1817 r. Zewnątrz ściany rozczłonkowane parami pilastrów, na nawie przeciętych w połowie wysokości odcinkami gzymsu i podtrzymujących profilowany gzyms wieńczący. Północno-wschodni narożnik nawy wsparty skośną skarpą, pozostałe narożniki nawy i zakrystii zaokrąglone. Okna zamknięte półkoliście, w szerokich opaskach z kluczami. Dachy dwuspadowe, nad prezbiterium i zachodnią częścią nawy niższe, kryte blachą; nad nawą wieżyczka na sygnaturkę z latarnią. 5 ołtarzy drewnianych  W ołtarzu głównym jest obraz Wniebowzięcia NMP (mal. J. Buchbinder, r. 1904). Ołtarze boczne po lewej stronie: pierwszy - z obrazem św. Mikołaja i - na zasłonie - św. Walentego, drugi - z obrazem św. Franciszka z Asyżu, po prawej stronie: pierwszy z rzeźbą Pana Jezusa Ukrzyżowanego, a drugi z obrazem św. Anny. Na chórze muzycznym są organy wykonane przez firmę Biernackiego.
Epitafium Kazimiery z Puzynów Deboli (zm. 1851r.), klasycystyczne, marmurowe. Obok kościoła klasycystyczna dzwonnica wzniesiona po r. 1817 (dzwon z r. 1896). Murowana z cegły, otynkowana. Czworoboczna. Na cmentarzu kościelnym, w którego narożach znajdują się cztery kapliczki neogotyckie z w. XIX, murowane, nagrobek ks. Mikołaja Galickiego (zm. 1898), w kształcie kamiennego krzyża na postumencie. Kaplica na cmentarzu grzebalnym, murowana. Od r. 1828 był tu kościół unicki (filia parafii komarowskiej). Na początku w. XX był w bardzo złym stanie, dlatego został rozebrany, a prezbiterium w r. 1934 przerobiono na dzisiejszą kaplicę grobową rodziny Makomaskich. Kwadratowe, z pilastrami na narożach i gzymsem pod okapem; dach dwuspadowy, z nowym przyczółkiem od frontu, kryty blachą. Cmentarz rzymskokatolicki, dawniej także greckokatolicki w Dzierążni, czynny, założony na pocz. w. XIX, w kształcie wydłużonego czworoboku o pow. 2,15 ha,

Krynice

Do czasów kasaty unii w w. XIX istniała tutaj parafia greckokatolicka. Parafię rzymskokatolicką erygował, 25 VI 1925 r., bp. Marian Fulman. Powstała z podziału parafii Łabunie. Otrzymała ziemię od ówczesnego właściciela majątku, Grzegorza Lipczyńskiego. Kilka lat przed erekcją parafii założono cmentarz grzebalny (w r. 1920), a w istniejącym już kościele odprawiano nabożeństwa. W okresie międzywojennym życie religijne i społeczne młodej parafii zaczęto się rozwijać dynamicznie, o czym świadczyło m.in. wielkie zainteresowanie powstającymi organizacjami religijnymi. Przy parafii istniała niewielka biblioteka licząca przeszło 300 książek (mały księgozbiór zachował się w okresie powojennym).
Kościół, pw. św. Stanisława bm, został zbudowany w r. 1920. Powstał z przeróbki kościoła budowanego, wg planów inż. Siennickiego, dla parafii rzymskokatolickiej w Horyszowie Polskim. W stanie niedokończonym został on zakupiony z ofiar Kryniczan i przewieziony na obecne swoje miejsce. Złożył go budowniczy Jan Tor.
Kościół drewniany, trzynawowy, przy prezbiterium dwie zakrystie, na frontonie wieża (kształtem przypomina chińską pagodę), nad nawą wieżyczka, w nawie sufit półokrągły, posadzka z terakoty. Wewnątrz są 3 drewniane ołtarze. Początkowo było ich 5 (zostały przywiezione z Tyszowiec, z dawnego kościoła greckokatolickiego). Ołtarze obecnie istniejące nie odpowiadają tym pierwotnym: 2 boczne zostały przerobione. W ołtarzu głównym obraz Matki Bożej z w. XVII, dwa na zasuwie: Wskrzeszenie Piotrawina przez św. Stanisława i Najświętszego Serca Pana Jezusa. Obraz św. Teresy w ołtarzu bocznym po lewej stronie, po prawej ołtarz z obrazem Matki Bożej. Na chórze muzycznym znajdują się 10-głosowe, około stuletnie organy, zakupione w latach sześćdziesiątych z miejscowości Ulan.
Obok kościoła dzwonnica, wykonana sposobem gospodarczym w 1958 r., w r. 1999 pokryta blachą, oszalowana, zakonserwowana, w niej 2 dzwony. Na cmentarzu przykościelnym figura MB Niepokalanej oraz pomnik Papieża Jana Pawła II ufundowany z racji Jego wizyty w Zamościu. Kaplica, pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus, na cmentarzu grzebalnym. Stoi na miejscu dawnego kościoła unickiego, murowana, wybudowana w stylu gotyckim w r. 1925 przez właściciela majątku Grzegorza Lipczyńskiego.

 Galeria foto z wycieczki

Powrót